تبلیغات
نقش رسانه ها در ارتباطات جمعی - جنگ روانی رسانه ای وتعاریف آن
نقش رسانه ها در ارتباطات جمعی
کلاس درسی برای بحث و تبادل نظر درمورد رسانه ها و ارتباطات

نویسنده: رضا سیف‌پور 

جنگ روانی (psychological  warfar ) از واژه های آشنایی است که امروزه با کارکردهای وسیع در ادبیات سیاسی جامعه حضور پیدا کرده است و توجه به این واژه با تعبیری دیگر ( جنگ نرم ) از مقوله هایی است که خصوصاً در ماههای اخیر و مرتبط با جریانات قبل و بعد از انتخابات دهم ریاست جمهوری بسیار مورد تأکید رهبر معظم انقلاب قرار گرفته است .

 

جنگ روانی رسانه ای وتعاریف آن

نویسنده: رضا سیف‌پور 

جنگ روانی (psychological  warfar ) از واژه های آشنایی است که امروزه با کارکردهای وسیع در ادبیات سیاسی جامعه حضور پیدا کرده است و توجه به این واژه با تعبیری دیگر ( جنگ نرم ) از مقوله هایی است که خصوصاً در ماههای اخیر و مرتبط با جریانات قبل و بعد از انتخابات دهم ریاست جمهوری بسیار مورد تأکید رهبر معظم انقلاب قرار گرفته است .

  در حال حاضر به نظر می رسد شناخت ماهیت و ابعاد جنگ روانی برای فعالان عرصه هنر و رسانه بسیار ضروریست . با توجه به اهمیت و افزایش کارکرد جنگ روانی در دهه های اخیر و نقش رسانه ها در پیشبرد اهداف دولت ها و نیز استفاده دقیق و هوشمندانه رسانه های خارجی از این شیوه علیه جمهوری اسلامی ایران مطالعه و شناخت این پدیده برای رسانه ملی اهمیت زیادی دارد . از اینرو دستیابی به آثار علمی به منظور آشنایی همکاران صدا و سیما می تواند بسیار ضروری باشد . با توجه به محدودیت این منابع نگارنده سعی نموده تا در حد توان اشاره ای به تعاریف مختلف جنگ روانی داشته و پس از آن ضمن بررسی تاریخچه ، شکل گیری و اهداف شبکه مهم بی بی سی که این روزها در مورد آن بخصوص بخش فارسی شبکه حرفهای بسیاری گفته می شود به راهکارهای مختلف رسانه ای و در صدر آن شبکه              بی بی سی به منظور ایجاد جنگ روانی اشاره ای هر چند گذرا داشته باشیم . بی شک از پایه های اساسی جنگ نرم عملیات روانی یا همان جنگ روانی است و آشنایی با جدیدترین فنون و تاکتیک های این کارزار می تواند به ارتقای دانش تخصصی همکاران در جهت مقابله و مبارزه در این میدان کمک کند .

تعاریف مختلف جنگ روانی :

           جنگ روانی (psychological  warfar )  از واژه هایی است که تا کنون تعاریف مختلفی از آن ارائه شده است . از نخستین تعاریفی که برای جنگ روانی عنوان شده و در باور عمومی شکل پیدا کرده است می توان به این تعریف اشاره کرد : « جنگ روانی یعنی استفاده از هر نوع وسیله به منظور تأثیر گذاری بر روحیه و رفتار یک گروه با هدف نظامی مشخص » .  

          پل لاین برگر در کتاب معروف خود به نام ( جنگ روانی ) که در سال 1954 منتشر شده است ماهیت  جنگ روانی را علاوه بر این به اهداف اقتصادی یا سیاسی نیز مرتبط می داند . لذا بر این باور جنگ روانی نمی تواند محدود به عملیات نظامی باشد بلکه عبارت است « از مجموعه اقدامات یک کشور برای اثر گذاری و نفوذ بر عقاید و رفتار دولت ها و ملت ها به منظور کسب نتایج مطلوب » در دو دهه اول پس از جنگ جهانی دوم دکتر ین جنگ روانی در اروپا و آمریکا به گونه ای دقیق تر تدوین شد . صاحب نظران پذیرفتند که مفهوم اساسی جنگ روانی عبارت است از « دستکاری عقاید از طریق به کارگیری یک یا چند رسانه ارتباطی و به بیان دیگر ناتوان کردن دشمن برای عمل و عکس العمل » .

          با توجه به تعاریف فوق یکی از مهمترین ابزارهایی که در این جنگ به کار گرفته می شود رسانه است . امروزه جنگ روانی دیگر محدود به موقعیت جنگی نمی شد لذا می توان آنرا معادل عملیات روانی تلقی کرد . از اینرو لوازم این عملیات نیز دیگر ارکان ارتش ، مارش های نظامی یا نامه های پراکنده توسط هواپیمای دشمن بر روی شهرها و حتی ستون پنجم نیست امروزه این رسانه های جمعی شامل رادیو ، تلویزیون ، اینترنت ، ماهواره و مطبوعات هستند که کارکرد عملیاتی دارند و صحنه گردانان این جنگ در نهایت رسانه ها  هستند ، لذا توجه به اهمیت رسانه ، مدیریت بر رسانه امری لازم و حیاتی در دنیا محسوب می شود و بی شک در کشور های پیشرفته با علم بر این هوشمندترین ، آگاهترین و تواناترین افراد در رده های مختلف رسانه شاغل هستند .

هدف جنگ ( عملیات ) روانی :

          هدف از عملیات روانی تحت تأثیر قرار دادن و تحمیل اراده خود بر شخص یا گروه دیگراست . این گروه الزاماً یکی از سه دسته زیر را شامل می شود :

 - طرفداران           - مخالفان              - افراد بی طرف

با این نگرش هدف اصلی عملیات روانی تقویت طرفداران ، جذب افراد بی تفاوت و بی طرف و نیز تعدیل یا تشکیک در مواضع مخالفین است بطوریکه بی اعتمادی به رهبران کشور یا جناح مقابل افزایش یافته و امید در جامعه کمرنگ شود .

قدرت نرم جایگزین جنگ روانی :

           قدرت نرم واژه ای جدید است که برای جنگ روانی به کار می رود و امروزه شاهد این هستیم که بسیاری از کشورها مسیر جنگ نرم را سر لوحه کارهای اصلی خود قرار داده اند . ارتش آمریکا در مارس 1955 تعریف جالبی از جنگ روانی در آئین نامه رزمی خود ارائه کرد : « استفاده دقیق و طراحی شده از تبلیغات و دیگر اعمالی که منظور اصلی آن تأثیر گذاری بر عقاید ، احساسات ، تمایلات و رفتار دشمن ، گروه بی طرف و یا گروه دوست است به نحوی که پشتیبانی برای برآوردن مقاصد و اهداف ملی باشد آن هم با ابرازهایی غیر از ابزار نظامی ، سیاسی و اقتصادی » .

بر این اساس تبلیغات جزء اصلی و انکار ناپذیر جنگ روانی است اما نه همه آن .جوزف نای از پیشکسوتان جنگ نرم در سال 1989 عنوان می کند : « هدف جنگ روانی تأثیر گذاری و انجام دادن رفتارهایی است که  ما دلمان می خواهد طرف مقابل انجام دهد بدون اینکه هیچ اجبار یا فشاری در کار باشد » . به این ترتیب برای اولین بار ( قدرت نرم ) به جای ( جنگ نرم ) توسط جوزف نای مطرح شد و هم اکنون از مهمترین استراتژی های کشورهای قدرتمند جهان محسوب می شود .

برخی از مهمترین تاکتیک های جنگ روانی :

          طراحان جنگ روانی نبرد خود را بر تبلیغات استوار کرده اند هدف آنها تأثیر گذاری بر عقاید افراد و جامعه است . در این راستا همانطور که گفتیم رسانه موثرترین ابزار جنگ روانی محسوب می شود برخی از  تاکتیک هایی که با این هدف توسط رسانه اعمال می شود به شرح ذیل می باشد :

  1- سانسور (censorship)

           حذف عمدی مواردی از جریان عبور آگاهی به منظور شکل دادن عقاید و اعمال دیگران

2- تحریف ( distortion )

          تغییر در متن پیام به شیوه های مختلف و دستکاری خبر از طریق تعدیل ،  شاخ و برگ دادن وجذب در پیام

3- ایجاد دشمن فرضی ( to make an imaginary enemy )

     دشمن جلوه دادن شخص ، اشخاص و یا هر هدف دیگری برای مخاطب از طریق القاء پیام های مختلف و پیاپی            ( زنجیره ای ) با طراحی از پیش تعیین شده .

4- القاء بخشی از حقایق ( to release face partially )

     حذف بخش یا بخشهایی ازیک پیام به منظور تحت تأثیر قرار دادن مخاطب از طریق کم رنگ کردن بخشی از پیام و پر رنگ جلوه دادن بخشی دیگر

 5- محک زدن ( probing )

         انتشار پیامی خاص به منظور ارزیابی اوضاع جامعه و یا ملاحضه بازخورد نظر حاکمان یا گروهی خاص در جامعه

6- گسترش ادعا به جای اظهار واقعیت ( pretension instead of truth )

         شیوه ای که در آن پیامی مهم در سطح جامعه گسترش می یابد تا در پی آن گروه یا شخصی خاص مجبور به ارائه پاسخ شود .

7- شایعه ( Rumor )

         در جائیکه خبر نباشد و یا منبع خبر موثق نباشد رسانه با تولید شایعه به هدف القای پیام دست می یابد این هدف می تواند شامل ایجاد یک تنش و یا تسکین تنشی در جامعه باشد .

8- استفاده از عواطف مخاطبین ( to play on the emotions of the audience )

        در این روش رسانه با بکارگیری الفاظی در متن پیام سعی می کند بار عاطفی پیام را افزایش داده و ضمن بر انگیختن احساسات او پیام خود را القاء نماید .

9- استفاده از دو خبر واقعی برای طرح یک خبر ساختگی

( touse two factual news Items in order to leg itemize A false news  )

       در این شیوه رسانه سعی می کند دو خبر مرتبط به هم را که کاملاً سندیت دارد بگونه ای در کنار هم قرار دهد تا پذیرش خبر سوم مرتبط با آن که می تواند دروغ باشد به راحتی برای مخاطب میسر گردد .

10- پیچیده کردن خبر برای کشف نشدن حقیقت

      در این شیوه رسانه با ارسال انبوهی از پیام های مختلف ذهن مخاطب را از پیگیری پیام اصلی دور می کند .

11- دروغ بزرگ ( Big-lie tactic  )

        گوبلز می گوید : دروغ هر قدر بزرگ باشد باور آن برای توده های مردم راحت تر است . دروغ را به حدی بزرگ بگویید که کسی جرئت فکر و تکذیب آن را نکند .

نمونه بارز این شیوه در جنگ آمریکا با عراق و تسخیر سریع بغداد با گسترش خبر جنگ الکترونیک توسط رسانه های آمریکایی رخ داد .

11- ارائه قطره چکانی اطلاعات ( Dribble tactic  )

      در این شیوه به منظور اعتماد سازی و نیز عادت دادن مخاطب به پیگیری اخبار ، اطلاعات تدریجی در اختیار مخاطب قرار می گیرد .

منبع: http://afand.blogfa.com/post-75.aspx


طبقه بندی: رسانه ها، 
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 6 اردیبهشت 1389 توسط محمد دشتی | نظرات()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
درباره وبلاگ
در این وبلاگ گزارش درس " نقش رسانه ها در ارتباطات جمعی " دانشگاه آزاداسلامی (واحد علوم وتحقیقات در ترم دوم سال تحصیلی1388- 1389) که توسط آقای دکتر علی اکبر رضایی تدریس می شود و مباحث مربوط به دنیای رسانه ها و ارتباطات جمعی ارائه خواهد شد.
» پست الکترونیک
» تماس با مدیر
» RSS
» ATOM
موضوعات
مطالب اخیر
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :